Thủ tục ủy thác thay quyền quyết định cho người ngoại hôn

Luật Sư LyLy Nguyễn chuyên về Hoạch Ðịnh Tài Sản, Luật Sư LyLy chuyên thảo Di Chúc và Tín Mục (trust), ủy quyền điều hành tất cả tài sản, dặn dò săn sóc y tế khi bất lực và hoạch định kế nghiệp. Về Luật Thương Mại, Luật Sư LyLy giúp thành lập công ty và tổ hợp hùn hạp. Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với Luật Sư LyLy Nguyễn tại văn phòng ở địa chỉ: 17151 Newhope Street, Suite 113, Fountain Valley, California 92708. Điện thoại: (714) 531-7080, website: www.lylylaw.com

Luật Sư LyLy Nguyễn

Chúng tôi xin bắt đầu bài tìm hiểu luật hôm nay với một thủ tục chính trong luật tài sản là lập dự định tài sản (estate planning). Vì lý do chưa có những danh từ tiêu chuẩn Việt Nam về luật tại Hoa Kỳ nên chúng tôi xin mạn phép được ghi chú bên cạnh bằng Anh ngữ để được rõ ràng hơn. Dĩ nhiên những điều luật dẫn chứng ở đây đều thuộc luật hiện hành của tiểu bang California.

Lập dự định tài sản (estate planning) là một thủ tục liên quan đến nhân sự như thân nhân, mọi cá nhân hay hội đoàn từ thiện do chính mình lựa chọn, và cũng liên quan đến tài sản của của người ấy dưới mọi hình thức.

Khi lập dự định tài sản quý vị phải lưu ý đến việc:

• Dự trù tài sản để lại ra sao cho có lợi cho mình nếu không tự làm lấy được.
• Dự trù chuyển toàn bộ hay một phần tài sản cho người khác mình lúc còn sống, lúc lâm chung, hay sau khi qua đời.
• Dự trù tài sản sẽ được để lại cho ai, để lại những gì, toàn bộ hay từng phần.

Lập dự định tài sản cũng kể đến các việc săn sóc và cung ứng nhu cầu cho quý vị cũng như việc trông nom sức khỏe một khi bị đau yếu không tự lo lấy được cho mình. Thông thường khi nói đến lập dự định tài sản quý vị sẽ nghĩ giản dị là chỉ cần lập di chúc. Thực ra việc này rất phức tạp không những với sự hoạch định tất cả mọi vấn đề tài chánh, thuế vụ, mà còn cả việc chăm sóc y tế, và quản trị nghiệp vụ dang làm ăn buôn bán. Di chúc chỉ là một phần của việc dự trù điều hành tài sản và còn cần rất nhiều giấy tờ khác để hoạch định toàn bộ về tài sản sau này khi qua đời.

Quý độc giả cũng nên để ý tới những người liên hệ đến việc ủy nhiệm vào việc quản trị và điều hành tài sản bằng cách tự hỏi những câu hỏi sau đây trước khi bắt đầu việc lập dự định tài sản:

• Tài sản nào là của mình và có trị giá bao nhiêu?
• Muốn để lại tài sản đó cho ai và vào lúc nào?
• Ai sẽ quán xuyến điều hành những tài sản đó nếu mình không thể trông coi gìn giữ được trong lúc còn sống cũng như sau khi chết?
• Ai sẽ trách nhiệm chăm sóc con cái của quý vị còn vị thành niên một khi mình bị tàn phế hay qua đời?
• Nếu mình không tự lo cho chính mình được thì ai sẽ là người thay mặt để quyết định việc săn sóc và đem các điều lợi cho mình?

Để đáp ứng được các câu hỏi trên quý vị nên tìm một luật sư chuyên môn về luật tài sản mà tham khảo ý kiến trong việc thiết lập những văn kiện cần thiết trong việc quản trị và điều hành tài sản cho mình.

Như vậy thì những ai phải cần đến việc lập dự định tài sản? Câu trả lời là quý vị nên chỉ định người quản trị cho tất cả tài sản với bất cứ cỡ nào và săn sóc cho mình trong trường hợp bị mất năng lực, kể cả thẩm quyền thay mặt quyết định về việc chăm lo sức khỏe cho mình. Nếu chỉ có tài sản nhỏ thì chỉ nên để ý đến chuyện ai sẽ được thừa hưởng và ai sẽ trách nhiệm việc điều hành và phân phối. Nếu tài sản lớn hơn, nên hội ý với luật sư để thảo luận không những về việc chỉ định ai sẽ thừa hưởng và vào lúc nào, mà còn bàn đến nhiều cách bảo toàn tài sản cho người thừa kế và giảm thiểu hoặc trì hoãn thuế đánh trên tài sản đó mà mình phải trả lúc chết.

Nếu lúc chết một người không lập dự định tài sản nào hợp pháp thì luật của tiểu bang California có điều khoản cho phép tòa án tự động chỉ định một người để trách nhiệm săn sóc và điều hành tài sản cho người ấy. Luật lệ của California cũng ấn định việc phân phối tài sản do một người đứng tên và chia lại cho tất cả thân quyến gần xa liệt kê theo luật định trong trường hợp người ấy không có di chúc lúc qua đời. Do đó cần phải lập di chúc để tránh trường hợp để lại cho người thừa hưởng không phải mình muốn hay có sự tranh chấp giữa các người được chia.

Trong thủ tục dự trù tài sản còn có một văn kiện gọi là Tín Mục (living trust). Đó là một văn kiện hợp đồng giữa người lập ra văn bản ấy với một cá nhân hoặc một cơ sở được ủy nhiệm điều hành tài sản dưới danh nghĩa một ban quản trị được tín nhiệm (the trustee). Ngoài ra còn có thủ tục kiểm sát/thanh toán tài sản (probate) là một thủ tục thi hành di chúc dưới sự giám sát của tòa án theo luật lệ của tiểu bang California với mục tiêu chuyển tất cả tài sản của người chủ tài sản khi qua đời, để sang tay người được thừa hưởng đã được xếp đặt trong di chúc theo đúng ý muốn của người ấy.

Chúng tôi sẽ kể một vài vụ đã xảy ra thật sự tại quận Cam để nêu rõ những hậu quả rắc rối ra sao nếu không có cả di chúc lẫn tín mục. Vậy di chúc dùng để làm gì? Di chúc là một văn kiện luật pháp được soạn thảo sẽ do tiểu bang thi hành và trở thành nhất định không thay đổi được một khi người lập văn kiện ấy qua đời. Trong di chúc ấy một người muốn để lại tài sản có thể chỉ định:

• Thừa kế là một hay nhiều người hoặc là thân quyến trong gia đình, bạn bè, hay là các hội đoàn thiện nguyện mà sẽ nhận được toàn phần hay một phần tài sản liệt kê trong văn bản ấy.
• Người giám hộ cho trẻ em vị thành niên là một nhân vật do người lập chỉ định để trách nhiệm săn sóc con cái của mình nếu cả hai vợ chồng người ấy đều chết trước khi đứa con đủ 18 tuổi. Người giám hộ (có thể cùng là một người hoặc là nhân vật khác) cũng được giao trách nhiệm điều hành tài sản của người chết cho đến khi đứa nhỏ đầy 18 tuổi.
• Người thi hành bản di chúc là nhân vật do người lập chỉ định, có tên trong di chúc, đồng thời được tòa án chấp thuận để có quyền thu góp toàn bộ tài sản của người chết, thanh toán nợ nần, thuế má và các chi phí khác, rồi phần còn lại sẽ phân chia cho các người thừa hưởng theo ý nguyện của người lập di chúc.

Tuy nhiên bản di chúc sẽ không có bao gồm tất cả mọi vật sở hữu của người đó, mà chỉ có hiệu lực với những tài sản chỉ do một mình người ấy đứng tên khi qua đời. Những tài sản không bị ảnh hưởng của di chúc gồm có:

• Bảo hiểm nhân thọ: Số tiền bảo hiểm khi người được bảo hiểm (insured) qua đời sẽ được trả cho bất cứ người nào được chỉ định thừa hưởng (beneficiary) trong khế ước bảo hành (policy) do người mua ký kết với hãng bảo hiểm.
• Tiền hưu trí: Tài sản trong các chương trình hưu trí như 401(k) hay IRA sẽ được chuyển cho bất cứ ai được chỉ định thừa hưởng trong chương trình đó.
• Tài sản đứng tên chung: như nhà cửa, xe cộ, trương mục ngân hàng sẽ được chuyển sang tên người đứng chung còn sống sót khi người ấy qua đời chứ không theo sự chỉ định trong di chúc.
• Tài sản “Chuyển khi chết” hoặc “Trả khi chết”: Một vài loại trương mục ngân hàng hay chứng khoán có thể được chỉ định người thừa hưởng dưới hình thức “Chuyển khi chết.” Vài tài sản khác như công khố phiếu của chính phủ Hoa Kỳ có thể được chỉ định người thừa hưởng dưới hình thức “Trả khi chết.” Những tài sản này không bị ảnh hưởng của di chúc.
• Phân nửa tài sản của người hôn phối: Theo luật của tiểu bang California, tất cả các tài sản do cùng chồng hoặc vợ mua hoặc kiếm bằng tiền làm ra được trong lúc chung sống sẽ là tài sản chung. Do đó ngưới lập di chúc và người hôn phối đều được có chủ quyền bằng nhau. Ví thế tất nhiên di chúc của chồng hoặc vợ chỉ có ảnh hưởng đến một nửa tài sản của mình chứ không ảnh hưởng đến nửa phần kia của người hôn phối. Của riêng của người chồng hoặc vợ có trước ngày cưới, cùng với những tặng vật riêng trong lúc chung sống cũng hoàn toàn là của riêng của người ấy. Di chúc chỉ có ảnh hưởng đến các tài sản do người lập đứng tên mà thôi.

Di chúc có thể thay đổi được. Người lập có thể duyệt xét lại di chúc từng thời kỳ vì nếu không được cập nhật trước khi người ấy qua đời thì tài sản có thể đã thay đổi và có thể sẽ không được phân chia đúng theo ý nguyện của mình. Ở California có thể lập một trong ba loại di chúc: loại viết tay hay tự thảo, loại điền theo mẫu, hay loại do luật sư soạn thảo.

Như đã nói ở trên, các điều khoản trong di chúc sẽ được tiểu bang thi hành theo một thủ tục luật định gọi là “kiểm sát/thanh toán tài sản” (probate). Thủ tục này đặt dưới sự giám  sát của tòa án theo luật lệ của tiểu bang California với mục đích chuyển tất cả tài sản của người lập di chúc khi qua đời sang tay người thừa hưởng đã được chỉ định trong di chúc theo đúng ý muốn của người ấy,  đồng thời cũng là cách xác nhận nhanh chóng những chủ nợ kiện đòi truy thu tài sản mà người chết còn mắc nợ lúc sinh tiền xem có quyền hợp pháp hay không. Thủ tục thi hành di chúc khá phức tạp, đầu tiên người được chỉ định thi hành di chúc phải nộp đơn xin tại tòa, sau đó tòa cho niêm yết bố cáo rồi ấn định một phiên tòa lấy phán quyết rồi sau đó di chúc đó mới được chấp nhận làm thủ tục kiểm sát/thanh toán. Cuối cùng tòa mới chỉ định chính thức người thi hành bản di chúc.

Cũng cần nhấn mạnh một điều quan trọng là tài sản để lại cho người hôn phối (nếu là công dân Hoa Kỳ) hay các cơ quan thiện nguyện đều không bị đánh thuế. Tài sản chuyển cho các cá nhân khác sẽ phải đóng thuế nếu giá trị nhiều hơn $13,990,000.

Cũng như thường lệ người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ có mục đích sử dụng với tính cách thông tin (information) giúp quý độc giả một vài kiến thức tổng quát về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi và không thể coi như liên hệ của luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó nếu có vấn đề liên quan đến luật, quý độc giả vẫn cần thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường hợp của quý vị.