Căn bệnh của Hà Nội: ‘Thích gần Mỹ và cấu xé Mỹ’

Tuấn Khanh / SGN

Bất chấp sự hợp tác được coi là ngày càng hữu hảo với Washington, Hà Nội vẫn được cho là đẩy mạnh nhiều hơn chuyện “chửi Mỹ, đánh Mỹ”.

Cô Hạnh (nhân vật đổi tên) sống ở Hà Nội, kể lại câu chuyện xảy ra  vào 11 Tháng Giêng năm 2020, rằng cô không thể liên lạc với cha mẹ suốt cả ngày, mặc dù mọi người chỉ cách nhau khoảng 65 km. Cha mẹ cô là người làng Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức. Một ngày trước đó, tại Đồng Tâm, cụ Lê Đình Kình, trưởng thôn, cựu trưởng xã, và là đảng viên kỳ cựu của Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN), người lãnh đạo các cuộc biểu tình phản đối việc chính quyền địa phương tịch thu đất nông nghiệp, đã bị bắn chết một cách dã man trong phòng ngủ mình giữa đêm khuya.

Vài ngày sau, cô Hạnh bị gọi đi họp khu phố và các cuộc họp đảng địa phương, để nhận thông tin cập nhật về các chính sách quốc gia và địa phương, đã nghe lời buộc tội từ người của chính quyền rằng cụ Kình đã “nhận tiền của Mỹ để chống lại chính quyền”.

Ông Thành, 65 tuổi, là người cũng bị tuyên truyền như vậy, nói “Tôi không biết chú Kình có nhận tiền từ Mỹ hay không. Nhưng tôi cũng không biết tại sao chính quyền lại có quá nhiều thế lực thù địch vậy”.

Đối với những người thường xuyên theo dõi các phương tiện truyền thông Việt Nam, luận điệu này quá phổ biến, rằng: Hoa Kỳ đứng đằng sau “các thế lực phản động” hoặc “các thế lực thù địch” tạo thành các phong trào dân chủ phi tập trung… Bọn Hoa Kỳ tư bản là kẻ thúc đẩy trong những nỗ lực này, bởi sự xấu hổ sâu xa về thất bại trước Việt Nam, cũng như tham vọng lâu dài của Washington nhằm xóa bỏ các quốc gia xã hội chủ nghĩa còn lại khỏi bản đồ toàn cầu…

Năm 2023 đánh dấu kỷ niệm 50 năm Hoa Kỳ rút quân khỏi Việt Nam, và 10 năm quan hệ đối tác toàn diện Hoa Kỳ- Việt Nam Cộng sản. Bất chấp việc niềm nở mời chào, và là một trong 10 đối tác thương mại hàng đầu của Hoa Kỳ,  hệ thống tuyên truyền của Cộng sản Việt Nam (CSVN) luôn nhắc nhở người dân về lập trường ý thức hệ của mình, và ngay các nhà lãnh đạo Việt Nam cũng hầu như không bỏ lỡ cơ hội để rao bán những câu chuyện chống Mỹ, cả trực tuyến và ngoại tuyến.

Thế nhưng nghiên cứu gần đây cho thấy người Việt Nam nói chung vẫn nhìn nhận tích cực về Hoa Kỳ. Trong giới trí thức Đông Nam Á, Việt Nam có số ủng hộ Mỹ trong khu vực nhiều nhất. Giống như người anh cả Trung Quốc, một quốc gia cộng sản nhưng thích đi đường tắt đến kinh tế tư bản chủ nghĩa, Việt Nam giấu bàn tay ném đá sau lưng, và luôn khen ngợi quan hệ hai nước, ca ngợi các sản phẩm của Mỹ.

Hầu hết những người trẻ tuổi Việt Nam, đặc biệt, nhìn vào Hoa Kỳ với thiện cảm. Năm 2022, Việt Nam trở thành nguồn sinh viên du học Mỹ cao thứ năm. Theo báo cáo “Open Doors” do Viện Giáo dục Quốc tế công bố vào Tháng Giêng 2019, việc sinh viên Việt Nam nhập học vào các trường đại học Mỹ đóng góp khoảng $1 tỷ cho nền kinh tế Mỹ mỗi năm.

Tuy nhiên, mọi thứ giống như một cuộc hôn nhân giả tạo. Trong phòng riêng, cặp tình nhân Mỹ – Việt vẫn gay gắt với nhau về nhiều vấn đề, trong đó, hàng đầu là nhân quyền. Hoa Kỳ vẫn là nước chỉ trích thẳng thắn nhất hồ sơ nhân quyền của Việt Nam.

Nhiều nhà hoạt động nhân quyền Việt Nam, những người mà chính quyền Việt Nam gọi là “phần tử xấu”, đã bị ngăn cản không cho gặp gỡ các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ trong các chuyến đi đến Việt Nam. Ngoài ra, những người Việt Nam đoạt giải thưởng nhân quyền do chính phủ Hoa Kỳ trao tặng, không những không được tôn vinh mà còn bị tấn công ở Việt Nam là bọn “nói xấu chế độ Cộng sản”. Dù không nói thẳng, nhưng luận điệu phản pháo của Hà Nội luôn hàm ý, là bọn tư bản Phương Tây, hay Hoa Kỳ, là những kẻ “không chơi được”.

Khi Phạm Đoan Trang, một nhà hoạt động nổi tiếng của Việt Nam bị bỏ tù chín năm vì các hoạt động bị gọi là “chống nhà nước” của mình, được công bố là người chiến thắng giải thưởng Phụ nữ Can đảm Quốc tế của Hoa Kỳ, nhiều phương tiện truyền thông Việt Nam đã được huy động để bôi nhọ giải thưởng này.