STOCKHOLM, Thụy Điển (NV) – Ba nhà khoa học, gồm hai người Mỹ và một người Đan Mạch, đoạt giải Nobel Hóa Học 2022 hôm Thứ Tư, 5 Tháng Mười, vì có công tìm ra những phản ứng giúp phân tử gắn kết với nhau để tạo ra hợp chất mới và giúp hiểu rõ sinh học tế bào, ủy ban Nobel của Thụy Điển loan báo, theo Reuters.
Thời gian qua, lĩnh vực hóa học lách cách (click chemistry) và hóa sinh trực giao (bioorthogonal chemistry) được khai thác để cải thiện việc lựa chọn loại thuốc trị ung thư hiện đang được thử nghiệm lâm sàng, cùng với một loạt ứng dụng trong y tế, nông nghiệp và công nghiệp.
“Gắn kết những viên gạch hóa học đơn giản giúp tạo ra phân tử hầu như nhiều vô tận,” ủy ban Nobel nhận xét, và cho biết thêm “đôi khi câu trả lời đơn giản là câu trả lời tốt nhất.”
Nhà hóa học Morten Meldal (người Đan Mạch), một trong ba nhà khoa học đoạt giải nêu trên, mô tả hóa học lách cách là kỹ thuật xây dựng và gắn kết cấu trúc phức tạp giống như trò chơi Lego.
Kỹ thuật này được dùng khắp thế giới để hiểu rõ hơn về tế bào cũng như theo dõi tiến trình sinh học. Kỹ thuật này còn giúp kết hợp phân tử ổn định trong phòng thí nghiệm mà không tạo ra sản phẩm phụ (by-product) ngoài ý muốn như các phương pháp cũ.
Ủy ban Nobel cho hay kết quả nghiên cứu của ba nhà khoa học này không chỉ được ứng dụng trong khoa ung thư mà còn nhiều lĩnh vực khác, như giúp sản xuất thuốc kháng khuẩn, thuốc diệt cỏ, xét nghiệm chẩn đoán, vật liệu chống xói mòn và chất tẩy trắng.
Hai nhà khoa học khác, đều là người Mỹ, cùng đoạt giải Nobel Hóa Học 2022 gồm bà Carolyn Bertozzi và ông Barry Sharpless. Đây là lần thứ nhì ông Sharpless đoạt giải thưởng danh giá này.
Bà Bertozzi làm việc ở Stanford University, ông Sharpless ở viện Scripps Research, cả hai đều ở California, còn ông Meldal làm việc ở University of Copenhagen, Đan Mạch.
Nobel Hóa Học là giải Nobel thứ ba được công bố năm nay. Giải Nobel Y Học được công bố hôm Thứ Hai và giải Nobel Vật Lý hôm Thứ Ba. (Th.Long) [qd]