Định kiến về sự công bằng – Nguyên nhân và cơ chế

Mục này chỉ nhằm giải đáp các thắc mắc về sức khỏe có tính cách tổng quát. Với các vấn đề cụ thể, chi tiết của từng bệnh nhân, xin liên lạc với bác sĩ để được thăm khám trực tiếp. Nhiều thông tin thiết thực và bổ ích khác về sức khỏe cũng được phát trên đài Radio Chuyện Sáng Chủ Nhật ở vùng Orange County, California, vào mỗi sáng Chủ Nhật từ 6 đến 9 giờ, trong chương trình “Câu Chuyện Sức Khỏe Sáng Chủ Nhật.” Nhiều thông tin sức khỏe bổ ích khác cũng có thể tìm thấy trên các website www.nguyentranhoang.com và www.radiochuyensangchunhat.com. Quý vị có thể liên lạc bác sĩ qua email: drnguyentranhoang@gmail.com hoặc điện thoại (714) 531-7930

Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng

Suy nghĩ bị méo mó  hay rối loạn nhận thức (cognitive distortions) là những mẫu suy nghĩ cường điệu không dựa trên sự thật. Điều này dẫn đến việc ta nhìn nhận sự việc một cách tiêu cực hơn so với thực tế.

Nói cách khác, rối loạn nhận thức là khi tâm trí của ta thuyết phục ta tin vào những điều tiêu cực không hoàn toàn đúng sự thật, về chính ta và thế giới xung quanh ta.

Suy nghĩ của chúng ta ảnh hưởng rất lớn đến cảm xúc và hành vi của mình. Khi cho, (chấp) rằng những suy nghĩ tiêu cực này là sự thật, ta có thể hành xử dựa trên giả định sai lầm.

Định kiến về sự công bằng

Là một sai lầm tư duy trong đó cá nhân thường thấy mình bị đối xử không công bằng hoặc bất công, ngay cả khi bằng chứng hoặc thực tế cho thấy điều ngược lại. Định kiến này có thể dẫn đến cảm giác không công bằng bị bóp méo và thường được phóng đại trong các tình huống cuộc sống khác nhau.

Nguyên nhân

Định kiến về sự công bằng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Dưới đây là ba nguyên nhân chính và ví dụ cụ thể cho từng nguyên nhân:

*Khả năng hiểu biết hạn chế:

Ví dụ: Trong một thị trấn, có một người tên Hùng và một người tên An. Hùng là một người dân nông thôn, không được học hành nhiều và hiểu biết hạn chế về các khía cạnh phức tạp của sự công bằng trong xã hội. An, ngược lại, là một người đã có cơ hội học hành và có kiến thức rộng rãi hơn về các vấn đề xã hội.

Một ngày nọ, chính quyền địa phương quyết định tăng thuế đối với người dân để hỗ trợ việc cải thiện hệ thống giáo dục trong thị trấn. An và những người có hiểu biết sâu hơn về hệ thống thuế và giáo dục hiểu rằng quyết định này là để hướng tới mục tiêu lâu dài của việc cải thiện chất lượng giáo dục.

Tuy nhiên, Hùng không hiểu rõ lý do sau quyết định này và chỉ thấy mình phải trả nhiều tiền hơn cho thuế. Anh ấy không hiểu rõ về mục tiêu lâu dài của việc này và cảm thấy tức giận về sự thiệt hại ngay lập tức. Do đó, Hùng phát triển định kiến về sự công bằng và coi rằng ông ta đang bị đối xử không công bằng với việc tăng thuế này.

Trong trường hợp này, nguyên nhân của định kiến về sự công bằng là khả năng hiểu biết hạn chế của Hùng. Anh ta không hiểu rõ về mục tiêu lâu dài của quyết định tăng thuế và thiếu thông tin về các khía cạnh phức tạp của hệ thống thuế và giáo dục. Khả năng hiểu biết hạn chế này đã dẫn đến sự hiểu lầm và định kiến về sự công bằng, khi anh ta coi mình bị đối xử không công bằng mà không biết rằng quyết định này là để cải thiện tương lai cho cộng đồng.

*Tác động của văn hóa và giáo dục:

Ví dụ: Một người lớn lớn lên trong một môi trường gia đình có định kiến về giới tính có thể tỏ ra không công bằng với các giới tính khác. Ví dụ, họ có thể cho rằng nam giới là mạnh mẽ hơn và nên được đối xử tốt hơn so với nữ giới, dựa trên quan điểm sai lầm của họ về giới tính.

*Ảnh hưởng của truyền thông và phương tiện truyền thông xã hội:

Ví dụ: Một người thường xuyên xem các tin tức và chương trình truyền hình thể hiện sự thiên vị hoặc thông tin sai lệch về một nhóm người cụ thể (ví dụ: người nhập cư). Điều này có thể làm tăng định kiến về sự công bằng, khiến họ có quan điểm tiêu cực và không công bằng về nhóm người đó mà họ không hiểu rõ.

Định kiến về sự công bằng thường xuất phát từ sự thiếu hiểu biết, tác động của môi trường xung quanh và thông tin sai lệch. Để giảm bớt định kiến này, quan trọng là tạo cơ hội cho mọi người học hỏi và hiểu rõ hơn về sự công bằng, đồng thời cẩn trọng trong việc tiếp nhận thông tin từ các nguồn truyền thông có khả năng tạo ra định kiến không tốt.

Cơ chế

Có nhiều cơ chế có thể dẫn đến việc một người có định kiến về sự công bằng. Dưới đây là vài cơ chế chính:

• Xã hội và văn hóa: Xã hội và văn hóa có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành định kiến về sự công bằng. Các giá trị, quan điểm và niềm tin của một nhóm xã hội có thể ảnh hưởng đến cách mọi người nhìn nhận sự công bằng. Ví dụ, một xã hội có lối tư duy phân biệt giới tính mạnh mẽ có thể dẫn đến định kiến về sự công bằng giới tính.
• Tác động cá nhân và kinh nghiệm cá nhân: Kinh nghiệm cá nhân và sự tác động của các sự kiện trong cuộc sống của một người có thể gây ra định kiến về sự công bằng. Ví dụ, một người đã trải qua một trải nghiệm bất công hoặc thiệt thòi trong quá khứ có thể phát triển định kiến về sự công bằng.
• Thiếu thông tin hoặc thông tin sai lệch: Thiếu thông tin hoặc thông tin sai lệch có thể dẫn đến định kiến về sự công bằng. Khi mọi người không có đủ thông tin hoặc bị tiếp xúc với thông tin không chính xác, họ có thể hình thành quan điểm sai lầm về một tình huống hoặc nhóm người cụ thể.
• Sự thiên vị và ưu đãi cá nhân: Một người có thể có định kiến về sự công bằng nếu họ được hưởng sự thiên vị hoặc ưu đãi trong quá trình cuộc sống. Nếu họ thường xuyên được đối xử tốt hơn hoặc nhận được đặc quyền mà người khác không có, họ có thể không đánh giá cao sự công bằng và phát triển định kiến về sự công bằng.
• Sự sợ hãi và lo ngại: Sự sợ hãi và lo ngại về tương lai hoặc về sự thay đổi có thể dẫn đến định kiến về sự công bằng. Người ta có thể coi sự thay đổi là mất mát và đánh giá cao sự ổn định. Do đó, họ có thể phản đối mọi thay đổi và phát triển định kiến về sự công bằng.
• Tác động của nhóm người: Một người có thể phát triển định kiến về sự công bằng dựa trên sự ảnh hưởng của nhóm người xung quanh. Nếu một người thường xuyên tiếp xúc với những người có định kiến tương tự, họ có thể bị tác động và phát triển định kiến tương tự.

Định kiến về sự công bằng có thể phát triển từ sự kết hợp của nhiều cơ chế này. Để giảm bớt định kiến này, quan trọng là thúc đẩy sự hiểu biết, tôn trọng và tương tác tích cực giữa các cá nhân và nhóm xã hội khác nhau để xóa bỏ các rào cản thông tin và thái độ thiển cận. [hp]